'Δανάη και Χρυσή Βροχή'

   Ο μύθος της Δανάης και ειδικά οι αποτυπώσεις του από τον καλλιτέχνη της αναγέννησης Τιτσιάνο, μου δημιουργούν μια ακόρεστη ανάγκη να διαβάσω ξανά και ξανά τις αμέτρητες ιστορίες μυθολογίας ακόμη και να γράψω γι’αυτές. Χωρίς πολλά λόγια, ιδού. 

   Τα γεγονότα είχαν ως εξής: Μια φορά κι ένα καιρό ήταν ένας βασιλιάς ο Ακρίσιος. Ο Ακρίσιος ήταν Βασιλιάς του Άργους και είχε γυναίκα του την Ευριδίκη(όχι την ‘τρελαίνεις την πυξίδα μου’ αλλά την κόρη του Λακεδαίμονα), και (μοναχο)κόρη την Δανάη. Η οικογένεια ζούσε πολύ ευτυχισμένα, όσο ευτυχισμένα μπορείς να ζεις στην αρχαιότητα όπου ναι μεν όλη μέρα κάνεις σπονδές και τσιμπούσια, ξαπλάρεις στα ανάκλιντρα και παίζεις «πεσσεία», όμως δεν έχεις όχι facebook ή twitter, ούτε καν μια (έστω αναλογική)τηλεόραση να δεις τί γίνεται στον υπόλοιπο αρχαίο κόσμο. Σε αυτό λοιπόν τον αρχαίο κόσμο που δεν είχε ακόμη μάνατζερς και συμβούλους κρίσεων, όποτε χρειάζονταν συμβουλή πήγαιναν στα μαντεία (κάτι σαν τους αστρολόγους της εποχής αλλά στο ευρύτερα αποδεκτό τους) και ζητούσαν χρησμό. Έτσι έκανε μια μέρα και ο Ακρίσιος. Μα όταν έμαθε ο έρμος τί του επιφύλασσε ο χρησμός-και το μέλλον- άρχισε να τραβάει τα μαλλιά του, μιας και ο χρησμός ούτε λίγο ούτε πολύ έλεγε ότι θα τον σκότωνε ο εγγονός του! Αλί αλί και τρισαλί, αυτό το κακό δε το περίμενε από την κόρη του. Φορυβημένος κάργα(του πήγε τρεις και μία είναι η σωστότερη έκφραση) και καθώς το ρητό ‘το πεπρωμένο φυγείν αδύνατον’ δεν είχε γίνει ακόμα σουξέ στην αρχαιότητα, πήρε την κόρη μαζί με την τροφό της και τις μπουντρούμιασε σε μια υπόγα χωρίς φως μόνο με ένα μικρούλικο μοναδικό παραθυράκι.

   Αυτό όμως το κούτσικο παραθυράκι ήταν αρκετό για να τη δει ο Δίας, να ανοίξει το μάτι γαρδούμπα και σαν γνήσιος αρχαίος θεός να σκεφτεί: «#%*&#?>{*_^$#/..!@^(*/#*@ η Δανάη!» μετάφραση: «Τι ωραίο γκομενάκι η Δανάη!» σε άπταιστα αρχαία ελληνικά. Τουτέστιν τίποτα δε θα τον σταματούσε από δω και πέρα, έπρεπε με κάθε τρόπο να την κατακτήσει. 

   Εδώ να κάνω μια παρένθεση και να πω ότι ο άτιμος ο Δίας πραγματικά δεν παιζόταν. Είχε τη γυναίκα σπίτι βασίλισσα(όνομα και πράμα!) και αυτός ξεπόρτιζε και, με αφορμή ότι και καλά εποπτεύει το λαό μη τυχόν και κάνει καμιά ύβρη, κανόνιζε τη μισή μυθολογία! Χαρακτηριστική περίπτωση ελληναρά(δικό του δημιούργημα υπήρξε άλλωστε) που ‘θα κάνει ότι του αρέσει τελικά’, θα δικαιολογήσει τις πράξεις του, θα ψιθυρίσει καναδυό γλυκόλογα στη σύζυγο, αυτή θα λιώσει, και όλα μέλι γάλα τελικά. 

   Για να επιστρέψουμε στο μύθο άστραψε και κόρωσε ο άρχοντας του Ολύμπου, ο Επιτιμήτωρ με τον κεραυνό, έψαξε από δω, έψαξε από κει, βρήκε τον τρόπο να φτάσει στη Δανάη. Αφού δε χωρούσε από το μικροσκοπικό της παραθυράκι, το ραδιούργο και πολυμήχανο μυαλουδάκι του βρήκε τη λύσηŸ: θα γινόταν Χρυσή Βροχή! Ευκολάκι αν είσαι ο πατέρας των Θεών. Έτσι, μεταμορφωμένος σε χρυσές σταγόνες, γλίστρησε από τις χαραμάδες και τσουπ, την έκανε μούσκεμα τη φυλακισμένη νεάνιδα. Αυτή ακριβώς τη στιγμή αναπαριστά ο Τιτσιάνο που, εμπνεόμενος από τον μύθο, μας έδωσε όχι μια, ούτε δυό, αλλά τρεις αποτυπώσεις της σκηνής όπου ο Δίας μεταμφιεσμένος σε Χρυσή Βροχή, ενώνεται με την Δανάη. Και το ότι ο Τιτσιάνο υπήρξε τιτανοτεράστιος καλλιτέχνης στο πώς χειριζόταν το χρώμα και αποτύπωνε τις μορφές, δε χρειάζεται εμένα να το πω, αυτό που πρέπει να πω είναι ότι τα έργα του διαπνέονται από μια άγρια ομορφιά που δεν οφείλεται μόνο στην τεχνοτροπία του και το ταλέντο του, αλλά στο γεγονός ότι κοιτώντας τους πίνακές του βρισκόμαστε αντιμέτωποι με έντονα ερωτικές και ταυτόχρονα σχεδόν μυστικιστικές εικόνες. 

   Στην πρώτη αποτύπωση (1545, Νάπολη)δε βλέπουμε πουθενά την τροφό καθώς τη θέση της έχει πάρει ένας ερωτιδέας, σύμβολο της ερωτικής ένωσης, το σώμα της Δανάης καλύπτει ελαφρώς ένα σεντόνι, ενώ οφείλω να παρατηρήσω ότι σε αντίθεση με τη χαλαρή και δεκτική στάση του σώματος, το κεφάλι, και δη το βλέμμα της Δανάης, είναι σαν να λέει: ‘δε μας αφήνει στην ησυχία μας κι αυτός με τις βροχές του που κοντεύω να πεθάνω από την πλήξη εδώ πέρα. Και όχι τίποτα άλλο, θα γεμίσουμε χρυσές σταγόνες και ποιός θα σφουγγαρίζει μετά που εξαφανίστηκε και το υπηρετικό προσωπικό!’ 

   Στη δεύτερη εκδοχή(1546-1553, Ερμιτάζ), ο Τιτσιάνο άλλαξε την σκοτεινή υπόγα της δανάης και από μπουντρούμι την έκανε σουίτα σε 5* ξενοδοχείο με μεταξωτά σεντόνια. Ο διάχυτος ερωτισμός της σκηνής κάνει την παρουσία ενός ερωτιδέα περιττή και ίσως γι’αυτό τώρα έχουμε την τροφό παρούσα που με αγωνία προσπαθεί να κρατήσει τη Χρυσή Βροχή από το να καταβρέξει τη νεαρή Δανάη. Μια Δανάη που, ξαπλωμένη νωχελικά στα βελούδινα και κατακόκκινα (σύμβολο πάθους) σεντόνια της μοιάζει να προσμένει αυτή την ένωση. Στα συν το κόκκινο παραπέτο σε υπέροχη χρωματική αντιδιαστολή με το λευκό σώμα της κοπέλας που μοιάζει να μας καλεί κάπως ηδονοβλεπτικά σε μια ιδιωτική σκηνή.

   Στην Τρίτη και καλύτερη αποτύπωση του Τιτσιάνο (1553-1554, Πράντο), την παράσταση κλέβει το ύφος της Δανάης, που όχι μόνο μοιάζει να αναμένει τη Χρυσή Βροχή(κλείσιμο ματιού), αλλά αδημονεί κιόλας για αυτήν, παρά τις φιλότιμες όσο και απέλπιδες προσπάθειες της ηλικιωμένης γυναίκας να μαζέψει τις σταγόνες. Στα τεράστια συν, το κοιμισμένο σκυλάκι που έχει δίπλα της η πριγκίπισσα. Από τα πιο συχνά σύμβολα στην αναγεννησιακή ζωγραφική, ο σκύλος είναι σύμβολο πίστης. (τουτέστιν τώρα που ο σκύλος-πίστη κοιμάται...θα πάρουν φωτιά τα σεντόνια!)

   Πέρα από τον Τιτσιάνο μεταξύ των ζωγράφων που εμπνεύστηκαν από το μύθο ήταν οι Ρέμπραντ, Αρτεμισία Τζεντιλέσκι αλλά και ο Κλιμτ. Διάλεξα την εκδοχή του Κλιμτ. Αν μη τι άλλο αυτή η εικόνα ξεχειλίζει από σαγήνη, ερωτισμό και πάθος!

   Εν κατακλείδι ο μύθος της Δανάης είναι εντυπωσιακός όχι μόνο σαν σύλληψη αλλά και σαν προοίμιο των όσων επακολούθησαν. Διότι εννοείται ότι όποτε τον έπιαναν οι ορμές τον Δία, επακολουθούσε απόγονος (κοτζάμ βασιλιάς των θεών αν δεν ήταν αυτός καρπερός ποιός θα ήταν;) και έτσι η Δανάη εννιά μήνες μετά γέννησε τον Περσέα. Διότι όταν το έμαθε ο Ακρίσιος έγινε έξαλλος και αφού σκότωσε την τροφό(το υπηρετικό προσωπικό την πλήρωσε καταλάβατε;), κλείδωσε την Δανάη και τον Περσέα σε ένα μπαούλο και τους έριξε στη θάλασσα. Εννοείται πως δεν πέθαναν, η συνέχεια όμως αφορά ένα άλλο μύθο. 

υ.γ. Ενώ στηρίζω απόλυτα την ευρηματικότητα του Διός σε ότι αφορά τις ερωτικές του αναζητήσεις, και νιώθω ευγνωμοσύνη για την ελληνική μυθολογία γενικά που έδωσε τρομερή έμπνευση σε όλη την εικαστική, λογοτεχνική και όχι μόνο δημιουργία, αναρωτιέμαι γιατί δεν έριξε ένα κεραυνό να γκρεμίσει τα τείχη και να μην κάνει τόση βαβούρα με μεταμφιέσεις; Και να το φχαριστηθεί βρε αδερφέ σαν άνθρωπος; Ή έστω σαν θεός;

«10 στιγμές Τέχνης για τον Έρωτα και ένα ποίημα…»

   Όχι δε θα σας μιλήσω για το τι είναι ο έρωτας. Διότι πού να ξέρω! Εδώ κοτζάμ επιστήμη, ιατρική, ψυχολογία, βιολογία, κοινωνιολογία και το μόνο στο οποίο έχουν συμφωνήσει  τόσα χρόνια είναι ότι «ο έρωτας είναι το ισχυρότερο αίσθημα έλξης μεταξύ δύο ανθρώπων, η οποία σχετίζεται με την επιθυμία για συνουσία». Τίποτα περισσότερο, ούτε για πεταλούδες στην καρδιά ούτε για μηνύματα στο κινητό, ούτε με θέλει(;), με σκέφτεται(;), τίποτα. Άρα εγώ θα σας το αναλύσω που δεν είμαι και φιλόσοφερ με τη βούλα; Εγώ δεν ξέρω καν αν υπάρχει σήμερα έρως, μπλεγμένος ανάμεσα σε σεξ, αγάπη, χρέη, παιδιά, γάμο, ίντερνετ, κυριακάτικα τραπέζια με πεθερικά, τσόντες, δόσεις, άγχη.

   Το μόνο που μπορώ να πω είναι πως τον έμαθα από την Τέχνη. Και από τα καλαμάκια. Ήμουν δε θα’μουν 16 χρονών, όταν το αγόρι μου(που ήταν δύο μέτρα, κούκλος, μπασκετμπολίστας και πρόεδρος του 15μελούς, να τα λέμε κι αυτά), μου έκανε δώρο για του Αγίου Βαλεντίνου ένα αρκουδάκι, μια κάρτα και…20 ροζ καλαμάκια!

   Για όσους δεν καταλαβαίνουν τι δουλειά είχαν τα καλαμάκια ως ρομαντικό δώρο να σας πω ότι όσοι από μας γεννηθήκαμε την ηρωική δεκαετία 1980 περάσαμε την εφηβεία μας πορωμένοι με το σκάσιμο των καλαμακιών. Τουτέστιν κάθε φορά που πίναμε ένα αναψυκτικό, στο τέλος παίρναμε το καλαμάκι το τυλίγαμε από τις δύο άκρες έτσι που να φυλακιστεί ο αέρας και να μείνει μόνο ένα μικρό κομμάτι, και μετά του δίναμε μια δυνατή με τον δείκτη για να σκάσει. Αν έσκαγε με την πρώτη, η ευχή που είχαμε κάνει θα έβγαινε, αν όχι, τότε χέστα κι άστα. Όπως υποψιάζεστε, με τις ευχές να περιλαμβάνουν τα «με θέλει;», «με αγαπάει;», «θα μου ζητήσει να βγούμε;», «θα μου ζητήσει να τα φτιάξουμε;» το να σκάσει το καλαμάκι ήταν θέμα υψίστης σημασίας.

   Έτσι μου έδωσε το αγόρι τα καλαμάκιαž και η κάρτα έγραφε: «είτε σκάσουν ή όχι, εγώ θα σε θέλω».

   Πέρασε ο καιρός και από τους τρυφερούς έρωτες του σχολείου(τουλάχιστον για μένα έτσι ήτανε, παίδες!), περάσαμε στους δύσκολους έρωτες(όχι του Ίταλο Καλβίνο, αλλά, ακόμη χειρότερα) του πανεπιστημίου. Εκεί έμαθα, τον έρωτα μέσα από την Τέχνη. Αυτόν είχα συμβουλάτορα(και πρόκοψα!) και αυτόν σας παρουσιάζω εδώ. Απολαύστε λοιπόν 10 ιστορίες εμπνευσμένες από την Τέχνη(και τους καλλιτέχνες) και ένα ποίημα.

1) Αφροδίτη της Κνίδου. Έρωτας με την πρώτη ματιά.  Όταν μιλάμε για Αφροδίτη μιλάμε για Έ-ρω-τα! Σύμφωνα με τη μυθολογία, η Αφροδίτη πλύθηκε πριν εμφανιστεί ενώπιον του Πάρη και μάλλον αυτή η στιγμή αναπαριστάται εδώ, όταν η Αφροδίτη (μαμά του Έρωτα κυριολεκτικά και μεταφορικά)ετοιμάζεται να πάρει το λουτρό της. Στα extras το υπέροχο παριανό μάρμαρο με το οποίο έχει γίνει το γλυπτό, και οι δύο εταίρες(sic) του Πραξιτέλη που χρησιμοποιήθηκαν ως μοντέλα, μια για το κεφάλι και μία για το σώμα.

2) Δανάη ‘Χρυσή βροχή’(πάρα πολλές οι αποτυπώσεις του μύθου σε ζωγραφικά έργα και αγγεία, διάλεξα μία από τις αγαπημένες μου, του Τιτσιάνο). Έρως που δεν κολώνει πουθενά/τα κάνω όλα για την αγάπη, και τι να πρωτοπώ. Ο ερωτύλος Δίας που δεν είχε αφήσει θηλυκό για θηλυκό, για χάρη της Δανάης έγινε χρυσή βροχή και μπήκε από ένα μικροσκοπικό παραθυράκι στο δωμάτιο της νεαράς για να τη…βατέψει. Στα συν τα υπέροχα χρώματα του Τιτσιάνο, η όλο αδημονία στάση της νεαράς για…χρυσή βροχή και η ευρηματικότητα του Διός.

 

3)Τιτσιάνο: «Ιερός και Βέβηλος Έρωτας». Οι δύο όψεις του έρωτα.  Ένας αινιγματικός πίνακας γεμάτος σύμβολα και-πιθανές-αλληγορίες, με πιο ισχυρή την απόπειρα του καλλιτέχνη να εκφράσει, μέσω των δύο μορφών που μοιάζουν να ονειροπολούν καθισμένες στις δύο άκρες μιας σαρκοφάγου-βρύσης πλαισιωμένες από ερωτιδείς, τις ενδόμυχες σκέψεις των γυναικώνž ηθικός δισταγμός versus ερωτικής αναμονής. Στα extras το σχόλιο(μου) ότι εννοείται πως δε θα’βγαζε άκρη ο Τιτσιάνο με την απόπειρα να αποτυπώσει τις σκέψεις των γυναικών, και εμείς δε θα καταλάβουμε ποτέ ακριβώς τί θέλει να πει ο ποιητής.
 

  4)Ροντέν, το «Φιλί»: Έρωτας αισθησιακός και τρυφερός. Ένα νεαρό ζευγάρι, γυμνό, καθισμένο πάνω σε ένα βράχο, αγκαλιάζεται. Ο άντρας αγκαλιάζει απαλά και με σεβασμό τη γυναίκα, μόλις που την αγγίζει, τα κορμιά τους μοιάζουν να στροβιλίζονται κι εμείς παρακολουθούμε σχεδόν ηδονοβλεπτικά το πάθος τους. Στα extras τα γυμνά κορμιά και η υπέροχα ρεαλιστική απόδοση της πλάτης της κοπέλας.

 

 

 

5) Κλιμτ, το «Φιλί». Από την επονομαζόμενη ‘Χρυσή Περίοδο’ του Κλιμτ. Εναλλακτικός τίτλος: ‘Εκεί που καίγομαι πολύ θέλω να νιώσω το φιλί’. Ο Κλιμτ και η αγαπημένη του, σε χρυσό φόντο, πάνω σε ένα βράχο με λουλούδια και με ένα χρυσό φωτοστέφανο να τους περιβάλει, έτοιμοι να παραδοθούν σε ένα αργό, παθιασμένο φιλί, μη έχοντας συναίσθηση αν κάποιος τους παρακολουθεί. Στα extras ότι η γυναίκα με τα εφαρμοστά, τόσο αισθησιακά ρούχα, μοιάζει σχεδόν άβουλη, απόλυτα υποταγμένη στον-κυρίαρχο-άντρα.

 

 

 

 

6)Μπρανκούζι: έρωτας σκληρός σαν πέτρα. Λακωνικά θα περιγράψω ότι έχουμε να κάνουμε με μια έντονη πνευματική κατάσταση που φτάνει σε μας μέσα από ένα κλειστό, συμπαγή όγκο με συμμετρικές γραμμές. Δύο νέοι, που δεν έχουν μάτια παρά μόνο ο ένας για τον άλλο.

 

 

 

7)Σαγκάλ ‘Νεόνυμφοι στον Πύργο του Άιφελ’. Έρως ιπτάμενος και υπερβατικός. Το παράλογο γίνεται φυσιολογικό και κάθε εικόνα του Σαγκάλ μοιάζει να έρχεται μέσω μιας αισθητήριας εμπειρίας κατευθείαν από τη φαντασία(που είναι για τον Σαγκάλ άμεσα συνδεδεμένη με τη ζωή). Οι δύο ερωτευμένοι πετούν στον δικό τους ευτυχισμένο ουρανό με μια βαθιά αίσθηση πάθους χωρίς να ενδιαφέρονται για οτιδήποτε συμβαίνει πέρα από τον μικρόκοσμό τους. Στα συν οι ακροβατικές πόζες και οι ιπτάμενες νύφες.

 

 

 

8) Πικάσο και Μαρί-Τερέζ. Έρωτας παράνομος. Εκείνος 45 και παντρεμένος εκείνη 17. Γνωρίστηκαν στα καταστήματα Λαφαγιέτ όταν ο πρώτος της ζήτησε να γίνει το μοντέλο του. Εκείνη ήταν διακριτική και βολική, εκείνος της είπε ότι τον έσωσε από το ψυχικό άγχος του γάμου του(!). Κοιμήθηκε μαζί του μία εβδομάδα μετά την γνωριμία τους αν και πάντα ισχυριζόταν ότι το μοιραίο(sic) έγινε έξι μήνες μετά. Έκαναν παιδί μαζί και μολονότι χώρισαν, η Μαρί Τερέζ αυτοκτόνησε μετά τον θάνατό του για «να τον συναντήσει και πάλι». Στα συν ότι πρόκειται για ένα από τα πιο όμορφα και τρυφερά έργα του Πικάσο.

9) Σαλβαντόρ Νταλί και Γκαλά Ντεβουλίνα. Έρως κεραυνοβόλος και καταστροφικός! Ο Νταλί γνώρισε την Γκαλά μέσω του φίλου του ποιητή Πωλ Ελυάρ με τον οποίο η ρωσίδα Γκαλά ήταν ήδη παντρεμένη ένα χρόνο, και ουσιαστικά του την…«έκλεψε»! Στο πρόσωπό της είδε τον «αληθινό Έρωτα», όπως δήλωνε (αν και αντικειμενικά δεν ήταν ούτε όμορφη, ούτε καν ελκυστική), η Γκαλά έγινε η μούσα του, ενώ το γεγονός ότι είχε μια ακόρεστη δίψα για άλλους εραστές και του κατασπατάλησε την περιουσία, πέρασε στα ψιλά γράμματα της ιστορίας της Τέχνης.

 

 

10)Τζεφ Κουνς και Τσιτσιολίνα. Έρωτας με το πρώτο κλικ. Ένας από τους διασημότερους σύγχρονους καλλιτέχνες και μια…πορνοστάρ. Άλλος ένας τρελός σίγουρα έρωτας που σφραγίστηκε με μια σειρά κιτς φωτογραφιών του ζευγαριού. Εκείνος δήλωσε πως από τότε που αφέθηκε στα χέρια της, η Ιλόνα τον απελευθέρωσε(sic), (και τον κατέστρεψε και οικονομικά θα πούμε εμείς) και εκείνη ένα χρόνο μετά τον γάμο τους το έσκασε στη Ρώμη παίρνοντας μαζί της και το παιδί τους.

 

Κι ένα ποίημα…

« Επέστρεφε συχνά και παίρνε με,

αγαπημένη αίσθησις επέστρεφε και παίρνε με-

όταν ξυπνά του σώματος η μνήμη ,

κ’επιθυμία παλιά ξαναπερνά στο αίμα

όταν τα χείλη και το δέρμα ενθυμούνται,

κ’αισθάνονται τα χέρια σαν ν’αγγίζουν πάλι.

Επέστρεφε συχνά και παίρνε με τη νύχτα,

Όταν τα χείλη και το δέρμα ενθυμούνται…»

Κ. Π. Καβάφης   ‘Επέστρεφε…’

Χωρίς λόγια…

   Σκοτεινό αντικείμενο του πόθου, αγνός ή βέβηλος, πλατωνικός, πνευματικός ή σαρκικός, ο έρωτας είναι ζωή. Είναι η ζωή. Όταν όλα έχουν ξεπέσει, ας αναθεωρήσουμε το μέσα μας. Εκεί είναι η μοναδική ελπίδα. Ξέρω πολλοί δεν έχετε κουράγιο με όσα συμβαίνουν, όμως δε χρειάζεται να λέει το ημερολόγιο 14/2 ούτε σοκολατάκια και καρδούλες για να θυμηθείτε τις πεταλούδες στην καρδιά σας. Όσοι δεν τον έχετε ψάξτε τον. Όσοι τον έχετε θυμηθείτε τον. Για μια μέρα γιορτάστε τον, αποθεώστε τον και απολαύστε τον.

μετά από καιρό...

   Τον είδα στο δρόμο μετά από καιρό. Περπατούσε με το κεφάλι σκυφτό, τυλιγμένος σφιχτά στο παλτό του. Είχαμε καιρό να βρεθούμε. Ήταν άλλος ένας από κείνους τους ανθρώπους που συναντάμε κάποια στιγμή στη ζωή μας, δενόμαστε για λίγο μαζί τους, και στην πορεία κάτι γίνεται, κάτι χαλάει πριν προλάβουμε να συνδεθούμε μαζί τους. Σαν να μας έχει δεμένους ο φόβος μη (ξανα)πληγωθούμε και να μας τραβάει μακριά από το συναίσθημα. Και έτσι οι άνθρωποι φεύγουν και μένει πίσω αυτή η αίσθηση ότι μέσα μας κάτι έχει μείνει ημιτελές.

   Μόλις συναντήθηκαν οι ματιές μας προχώρησα με ένα μεγάλο όσο και αμήχανο χαμόγελο προς το μέρος του. Εκεί, στο φανάρι Τσιμισκή με Αγίας Σοφίας, είδα για άλλη μια φορά στα μάτια του εκείνη τη λάμψη που κάνει τα θλιμμένα μάτια έτοιμα να κλάψουν. Που έλεγε με ένα βλέμμα συγνώμη που δε μπόρεσα να ρίξω τα τείχη μου και να σε εμπιστευτώ. Που έλεγε, έχω πληγωθεί κι έχω πονέσει.

 -«Γεια», είπα, με την άκρη του ματιού να πιάνει τα χειμωνιάτικα γκρίζα κύματα του Θερμαϊκού.

-«Γεια», είπε κι εκείνος. «Τι κάνεις;»

-«Καλά. Εσύ;»

-«Καλά. Ησυχία. Βγήκα για κάτι δουλειές, αλλά με τόσο κρύο… το μετάνιωσα.»

-«Ναι, κρύο σήμερα», απάντησα, και σκέφτηκα πως ο καιρός είναι πάντα η κουβέντα που μας φέρνει κοντά τον ένα στον άλλο και καμουφλάρει την αμηχανία μας όταν νιώθουμε σαν ξένοι.

Κοιταχτήκαμε για δυο λεπτά.

-«Λοιπόν, πρέπει να φύγω. Θα μιλήσουμε όμως», είπα.

-«Ναι, φυσικά. Μη χάνεσαι, ε;»

   Ήθελα να του πω ότι νιώθουμε το ίδιο, ότι φοβάμαι κι εγώ, ότι θέλω κάποιον να αγκαλιάσω και κάποιον να μ’αγκαλιάσει, ότι κι εγώ τις νύχτες ψάχνω στα σεντόνια το άλλο μου μισό. Ήθελα να του πω πως κι εγώ φοβήθηκα όταν άρχισα να νιώθω κάτι παραπάνω, όταν έπρεπε να κάνω την υπέρβαση και να αφεθώ. Ήθελα να του πω ότι ένα γλυκό χάδι μπορεί να απαλύνει τον πόνο και να γκρεμίσει τα τείχη των ανασφαλειών μας. Ήθελα να του πιάσω το χέρι και να το σφίξω, ήθελα να απαλύνω τις πληγές του, ήθελα να του πω πως μαζί είναι καλύτερα, παντού. Κι ότι εγώ είμαι εδώ.

 

-«Εντάξει», είπα. Κι έφυγα.

 

« Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει.

   Τα πιο όμορφα παιδιά δεν έχουν μεγαλώσει ακόμα.

   Τις πιο όμορφες μέρες μας, δεν τις έχουμε ακόμα ζήσει

   Κι αυτό που θέλω να σου πω, το πιο όμορφο απ’όλα…

   Δεν στο ‘χω πει ακόμα…»

 (Ναζίμ Χικμέτ. Από τη συλλογή τα ποιήματα των 9-10 μ.μ., γραμμένα στις φυλακές της Προύσας το 1945.)

 

μεγάλες αλήθειες απογευματινού καφέ

 

   Τελικά κατέληξα τι είναι αυτό που με «φτιάχνει» απόλυτα σε αυτή τη ζωή: ο καφές και η κουβέντα. Αν είναι σε συνδυασμό, ακόμα καλύτερα. Aπίστευτο σε πόσες σκέψεις μπορεί να με βάλει ένας απογευματινός καπουτσίνο μπροστά σε ένα μπαρ με τον Springsteen να τραγουδάει

‘I gotta find out how it feels, I want to know if love is wild, girl I want to know if love is real’.

 

   Άλλο ένα απόγευμα λοιπόν, σε μια πόλη που ετοιμαζόταν για βροχή, κι εγώ να πίνω καφέ με ένα φίλο που είχα να δω καιρό, όπου  μεταξύ διαφόρων νέων ο φίλος μου με ενημέρωσε ότι χώρισε με την πρώην του όταν εκείνη έμαθε για τις…«κουτσουκέλες» του…

   Επιστρέφοντας σπίτι, αποφάσισα να αγνοήσω τη σαδιστική μικρή φωνούλα που μου φώναζε ‘ένοχος, κύριε πρόεδρε, καταδικάστε τον χωρίς ελαφρυντικά και κάψ’τε τον στην πυρά!’, και, χωρίς ηθικολογίες και επιδερμικούς αφορισμούς, να μην κρίνω τίποτα και κανέναν. Δε μπορούσα ωστόσο να πάψω να αναρωτιέμαι για το λόγο πίσω από την πράξη. Τι μας ωθεί άραγε προς τα εκεί; Έχει γίνει η «σεξουαλική» επιβεβαίωση το μεγάλο μας απωθημένο σαν λαός; Ή μήπως είναι τις συναισθηματικές «ανάγκες» μιας σχέσης που ψάχνουμε να απαλύνουμε, «φροντίζοντας» εκείνες του κορμιού;

   Συνειδητοποίησα πως στις μέρες μας ο μόνος μας φόβος σε μια σχέση είναι η απιστία. Και το μεγαλύτερο πρόβλημα επίσης. Όμως το κενό που υπάρχει πριν στη σχέση το μετράει άραγε κανείς; Μπορεί να κάνω λάθος αλλά θεωρώ ότι αν έχεις περάσει τα 25, ως εκ τούτου έχεις μια επιρροή στις ορμές σου, ο λόγος για μια απιστία είναι κυρίως κάποιο κενό στη σχέση σου. Που θα υποδηλώσει ότι μετά από λίγο θα χωρίσεις. Αλλιώς τι την κάνεις τη ρημάδα τη σχέση; Για να καταπιέζεσαι κι εσύ κι ο άλλος;(παίζει βέβαια πάντα και το ενδεχόμενο να είσαι βλαμμένος/η και να έχεις μείνει συναισθηματικά στην ηλικία των 16 αλλά σε αυτή την περίπτωση δε μπορώ να κάνω κάτι folks.) Κάτι πάντως χωλαίνει στην επικοινωνία ανάμεσα σε δύο ανθρώπους και φτάνουμε εκεί. Πνευματική ή/και σεξουαλική. Γι’αυτή την έρμη την επικοινωνία όμως δεν ενδιαφερόμαστε ποτέ. Για τους περισσότερους αρκεί ο/η σύντροφος να είναι πιστός/ή και τότε πολλά από τα υπόλοιπα παραβλέπονται. Δεν κοιτάμε ποτέ μια σχέση από απόσταση όσο είμαστε μέσα σε αυτή παρακολουθώντας κυρίως τη δική μας συνεισφορά σε αυτή. Μας νοιάζει μόνο ο άλλος να μας είναι πιστός. Το δε τραγελαφικό είναι το εξής:  αν ο/η άλλος το σκέφτεται όλη μέρα, φαντασιώνεται άλλους/άλλες, φλερτάρει, μιλάει με τους πάντες στα κοινωνικά δίκτυα και όμως δε κάνει τίποτα, σχεδόν δε πειράζει(επειδή προφανώς δε θα το μάθουμε ποτέ), μετράει μόνο αν «κάνει» κάτι. Και όταν όόόλα τα προβλήματα έρθουν στην επιφάνεια από αυτό το «κάτι» που θα κάνει  ο/η άλλος/η…πέφτουμε από τα σύννεφα! Και μετά, κολλάμε μόνο στο συγκεκριμένο θέμα και σβήνουμε όλες τις προηγούμενες συμπεριφορές; Και δικές του/της και-κυρίως-δικές μας. Χίλια καλά να μας έχει κάνει, τέλειος/α να είναι, άπαξ και συμβεί το απονενοημένο… σβήνονται όλα. Σε πήρε και σε σήκωσε. Είσαι πλέον εχθρός.

  Πριν μου την πέσει όλο το φεμινιστικό κίνημα να πω πως όχι, δεν δικαιολογώ την πράξη του φίλου μου (εδώ η σαδιστική φωνούλα μέσα μου δυναμώνει και λέει πως αν μου το'κανε εμένα θα του'χα φέρει όλα τα βιβλία του Πικάσο στο κεφάλι-είναι βαριά η τέχνη και θα ήθελα να του προκαλέσω όσες σωματικές βλάβες γίνεται!), απλώς κατανοώντας κι εκείνον λίγο εκτός από την κοπέλα, μιας και νομίζω ότι και οι άντρες θέλουν την ασφάλεια, την οικειότητα, την εμπιστοσύνη και το πολύ σεξ μιας σχέσης. Αν κάτι από αυτά τους λείπει, χωρίζουν(ή δοκιμάζουν πρώτα πριν χωρίσουν και εδώ ναι, θα το παραδεχτώ, ο φίλος μου υπήρξε τέρρρας ολκής!). Το ίδιο όμως κάνουν και πολλές γυναίκες, μη κοροϊδευόμαστε. Γι’αυτό καλό θα ήταν γλυκούληδες και κουκλίτσες μου, γενικά να μη κοιτάμε μόνο απέναντι∙ να στραφούμε λίγο και στο τι κάνουμε εμείς, έτσι;

 

   υ.γ. Η συζήτηση με έβαλε και σε δεύτερες σκέψεις. Για θέματα που αφορούσαν τον Πόθο αυτή τη φορά και το μεγάλο του καταφύγιο το μυαλό. Αλλά σε θέματα Πόθου θα επανέλθω μελοντικά…

'Απληστία'

Τρεις δυνάμεις κινούν τον κόσμο, είπε κάποτε ο Αϊνστάιν: «Η ανοησία, ο φόβος και η απληστία».

 

   Λίγες ώρες προτού αλλάξει ο χρόνος, πίνοντας κρασιά σε μια χαλαρή ατμόσφαιρα εορταστική ευφορίας, με ρωτά ένας φίλος τι περιμένω από τη Νέα Χρονιά. Ξαφνιάστηκα από την ερώτησή του. Από τη μια, κανείς δε με είχε ξαναρωτήσει κάτι τέτοιο, από την άλλη αυτές δεν είναι οι ‘Αποφάσεις τις Νέας Χρονιάς’ που ελαφρά τη καρδία παίρνουμε και ποτέ σχεδόν δεν πραγματοποιούμε; Και τώρα; Τι να έλεγα σε κάποιον που δεν ήξερα και καλά, αλλά που τα μάτια του με ανάγκαζαν να είμαι ειλικρινής; Ότι το μόνο που είχα αποφασίσει ήταν να μην ξανακάνω τα λάθη της προηγούμενης; Αφού δίστασα για λίγο, αποφάσισα πως ναι, η ειλικρίνεια είναι πάντα ο καλύτερος δρόμος, και το’πα. «Τα ίδια λάθη να μην κάνω και όλα καλά!» «Εσύ;» ρώτησα μετά κι εγώ. Μεταξύ διάφορων επαγγελματικών σχεδίων, μου απάντησε τα εξής: «Να τα βρω με τον εαυτό μου, να ερωτευτώ και να είμαι λιγότερο άπληστος.»

   Δε ξέρω τι έφταιξε πιο πολύ. Να’ταν ‘ο σπλαχνικός αλκολισμός της μέρας’ που λέει κι ο Καβάφης, να’ταν η συναισθηματική επίδραση του αποχαιρετισμού μιας χρονιάς, να’ταν που αυτός ο σχεδόν άγνωστος άνθρωπος που είχα απέναντί μου είχε μια ιδέα για το πού ήθελε να βαδίσει η ζωή του(και το ζήλεψα αυτό λιγάκι) δε ξέρω, όμως η τελευταία φράση του (…να’μαι λιγότερο άπληστος)κόλλησε το μυαλό μου.

# Άπληστος: α-στερητικό + πληστός= πλήρης, γεμάτος. Ο πλεονέκτης, ο ακόρεστος, ο ανεκπλήρωτος από επιθυμία.#

   Τις επόμενες μέρες σκεφτόμουν συχνά αυτή τη φράση. Ο συνειρμός που έκανα(και που θα κάναμε όλοι) αφορούσε την συνήθη αρνητική έννοια. Του ανθρώπου που, ανικανοποίητος πάντα, υποκύπτει σε ένα από τα χειρότερα θανάσιμα αμαρτήματα. Η ιστορία βρίθει παραδειγμάτων όπου η απληστία δεν οδήγησε σε καλό. Και η σημερινή κοινωνία μας έχει κάνει όλους άπληστουςžυλιστικά πολύ, συναισθηματικά ίσως λιγότερο. Αναμφίβολα η υπερβολή του «εγώ τα θέλω όλα και στον υπέρτατο βαθμό» σαφώς δεν είναι ισορροπημένη, αδιαμφισβήτητα ο άπληστος στην προσπάθειά του να «γεμίσει» υλικά και συναισθηματικά αυτή την ατέρμονη αίσθηση του ανικανοποίητου, θα πληγώσει τους γύρω του, αφού σίγουρα θα χρησιμοποιήσει το ψέμα και την προδοσία για να το πετύχει ενώ ακόμη και η ψυχολογική προσέγγιση σε έναν άπληστο, όπου η απληστία του μεταμφιέζει το «άλγος επιβίωσης από το άχθος του θανάτου», πάλι δεν αρκεί για να δικαιολογήσει τις πράξεις του.

   Χωρίς ωστόσο να ακυρώνω την κυρίαρχα αρνητική έννοια της απληστίας, ποιος είπε ότι τάχα άπληστος είναι ο συναισθηματικός κανίβαλος ή ο καταναλωτής μονάχα;

   Από την απληστία δομήθηκε η κοινωνία,  αυτή υπήρξε η κινητήριος δύναμη για πρόοδο και έρευνα. Οι αχόρταγοι για ανάπτυξη εξέλιξαν την επιστήμη, κάποιοι από τους μεγαλύτερους ηγέτες δεν υπήρξαν παρά πλεονέκτες με την εξουσία, ενώ οι άνθρωποι που ήταν «άπληστοι» για μάθηση έγιναν οι μεγαλύτεροι φιλόσοφοι. Με αφορμή τους φιλοσόφους τί συντέλεσε στην ανάπτυξη του ελληνικού πολιτισμού και τρόπου ζωής αν όχι το άπληστο πνευματικό στοιχείο; Τί άλλο είναι η αέναη αναζήτηση, η ακύρωση της αδράνειας, παρά απληστία για τη ζωή και όσα έχει να μας δώσει;

   Μπορούμε να είμαστε «συναισθηματικά» άπληστοι ως προς το τι θα δώσουμε και όχι τι θα πάρουμε. Να θέλουμε να δίνουμε όλη μας την αγάπη, το ενδιαφέρον, το είναι μας, Μπορούμε να είμαστε «πνευματικά» άπληστοι ως προς το πώς θα βελτιώσουμε τον εαυτό μας και πώς θα εξελιχθούμε.

   Εν τέλει αν το αντίθετο της απληστίας είναι η πληρότητα που οδηγεί στον εφησυχασμό ενώ η ίδια η απληστία μπορεί να είναι και «ανησυχία» με την έννοια ότι είμαι ενεργός, αμφισβητώ, δημιουργώ και παρ’όλ’αυτά, κυριαρχώ στις νόρμες μου, διαλέγω το δεύτερο.

 

Καλή Χρονιά!

 

Υ.γ. Ευχαριστώ τον Γ. Μια λέξη του ήταν αρκετή να με εμπνεύσει!

 

  

‘όσο υπάρχουν άνθρωποι’

 

(Πολλές φορές αναρωτιέμαι αν είμαι όντως ο άνθρωπος που κάποτε ονειρεύτηκα να γίνω…)

    Οκτώβρης του 2012 λοιπόν, κι αυτός στην εκπνοή του. Η ζωή(λίγο πριν το τέλος του κόσμου αν τελικά έχουν δίκιο οι Mayas) αποδεικνύεται πολύ διαφορετική από ότι τη φανταζόμουν. Μόνο εγώ άραγε; Μάλλον σχεδόν όλοι.

    Αφορμή για τέτοιες σκέψεις στάθηκε μια προσωπική δυσκολία που έτυχε να περάσω. Περιμένοντας στήριξη από τους δικούς μου ανθρώπους-εξαιρώ την οικογένειά μου- συνειδητοποίησα πως κάποιοι από τους ανθρώπους που θεωρούσα πολύ δικούς μου, δεν ήταν εκεί. Αφού όλοι έδωσαν το «παρών» με ένα τηλέφωνο που έλεγε «μη μασάς, όλα θα πάνε καλά», δεν ξαναφάνηκαν ποτέ. Τώρα, για να είμαι απόλυτα ειλικρινής, δε με πείραξε και τόσο που κάποιοι δε φάνηκαν ποτέ, τους κατανόησα όλους  γιατί με τόσα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο καθένας σήμερα, όλοι έχουν να λύσουν πολλά δικά τους θέματα. Θα ήταν όμως άδικο αν δεν έλεγα πως υπήρξαν και κάποιοι, που ενδιαφέρθηκαν πραγματικά για μένα. Στη δική μου περίπτωση άνθρωποι που δεν ήταν και τόσο κοντά μου τυπικά αλλά απ’ότι φάνηκε ήταν ουσιαστικά. Άνθρωποι που έμεναν σε άλλες πόλεις όπως ο φίλος μου ο Νίκος που με έπαιρνε καθημερινά τηλέφωνο και μου έστελνε μήνυμα να δει τι κάνω ή όπως η Έλενα που χωρίς να με ξέρει καλά καλά, προσπάθησε να μου βρει δουλειά.  Ακόμη και όπως ο φίλος μου ο Κώστας(ο μεταμοντέρνος penfriend μου όπως τον λέω για τα mails που στέλνει ο ένας στον άλλο μιας και σπάνια τα λέμε από κοντά).

    Αυτή η συμπαράσταση ξύπνησε μέσα μου ένα αίσθημα αγάπης. Αγάπης για τους ανθρώπους, ναι αυτούς που συνήθως κατηγορούμε, κατακρίνουμε, ζηλεύουμε αντί να αγαπάμε και φροντίζουμε. Με έκανε να συνειδητοποιήσω ότι παρά την βαθιά κοινωνική(εκτός από οικονομική) κρίση που περνάμε, υπάρχει κάτι που δεν έχει χαθεί. Η…καλοσύνη(-κι ας είναι και των ξένων όπως θα’λεγε και η Μπλανς).

Πού φτάσαμε όμως τελικά…να μην προσδοκούμε στο ενδιαφέρον των άλλων. Και όταν συμβαίνει να το αντιμετωπίζουμε σαν κάτι σπάνιο. Να είναι πλέον απόλυτα λογικό και κατανοητό ο καθένας να ενδιαφέρεται μόνο για τον εαυτό του και να μας εντυπωσιάζει ιδιαίτερα αν κάποιος ενδιαφερθεί για μας. Και αυτό που σκέφτομαι είναι αρκετές φορές ειλικρινά με τον εαυτό μου είναι αν εγώ θα έκανα κάτι τέτοιο. Στη θεωρία όλοι νομίζουμε ότι είμαστε αλτρουιστές, όμως στην πράξη; Πριν μερικά χρόνια θα απαντούσα με ένα ηχηρό «ΝΑΙ» το οποίο το υποστήριζα. Σήμερα όμως που μεγαλώνω και τα προβλήματά μου μεγαλώνουν κι αυτά θα νοιαζόμουν ειλικρινά για το πρόβλημα κάποιου ή θα έμενα απορροφημένη στα δικά μου; «Ναι» και πάλι τελικά, όσο υπάρχουν ακόμη άνθρωποι...

 

«Δάνεισον Men, Πάταξον Δε»

 

            «Δάνεισον Men, Πάταξον Δε»

    Τις τελευταίες μέρες παρακολουθώ το δράμα φίλου μου που αγκομαχάει, βαριανασαίνει, σφίγγεται ξεσφίγγεται και γενικώς σε άγχος βρίσκεται και σε βρασμό μεγάλο. Ο λόγος; Στα 36 του χρόνια πρέπει να ζητήσει για πρώτη φορά δανεικά από τον φάδερ. Καταλαβαίνετε ήδη την ειρωνεία της πρότασης ε; «Δανεικά», και δη από γονιό. Δηλαδή και αγύριστα, που, περιττό να συμπληρώσω, μόνο έτσι είναι πια τα δανεικά(γι’αυτό κι εσείς οι λίγοι, οι «μετρημένοι στα δάχτυλα» θα έλεγα, που έχετε ακόμη λεφτά, μη τα δίνετε ούτε για αστείο!), και από γονείς(που δε στρέχονται ως δανειστές αλλά ως…σπόνσορες!). 

    «Τι αγχώνεσαι βρε παιδάκι μου», να του λέω εγώ, που η ντροπή με έχει εγκαταλείψει από τότε που έπιασα δουλειά στον τουρισμό και πουλάω τρύπα κατσαρίδας, κόνιδας και σκουληκιού αντάμα για Deluxe Suite, «τα πράγματα είναι απλά». Θα πας να πεις: «Φάδερ, με γέννησες, μ’ανάθρεψες, δουλεύω από μικρός, τουτέστιν δε σου’φαγα πολλά καθότι εργατικός και τίμιος. Τώρα όμως η κρίση και το ΔΝΤ μου χτύπησαν την πόρτα οπότε πέσε εσύ το ρευστό για να μην πέσω εγώ σε βαθιά μελαγχολία».

    «Δεν είναι τόσο εύκολο ρε συ Λία», να απαντάει αυτός. Εγώ δουλεύω απ’τα 19 μου(μέρμυγκας απ’τα γεννοφάσκια του αυτό το παιδί, πώς τον έχω φίλο απορώ!). Από 19 χρονών κολλάω ένσημα και τώρα να ζητιανεύω για λεφτά;» μου πετάει αυτός δήθεν για να τον λυπηθώ που δουλεύει τόσα χρόνια. Εγώ όμως  που σκάω απ’το κακό μου για τα 17 χρόνια ένσημα(ενώ τα δικά μου μετά βίας φτάνουν τα 2!), δε μασάω, αντιθέτως πετάω το αμπιγιέ δηλητήριό μου σαν κλασική οχιά ζυγός:     

    «Πρώτον, να τα χαίρεσαι τα ένσημά σου, που να δω τί θα τα κάνεις που δε θα πιάνουν μία σε λίγα χρόνια γιατί κανείς δε θα παίρνει σύνταξη(σε αυτό το σημείο να τονίσω ότι ήμουν πολύ προσεκτική να μην δαγκώσω τη γλώσσα μου και πάω από δηλητήριο πριν πω το καλύτερο). Και δεύτερον, ίσα ίσα θα έπρεπε να μην στενοχωριέσαι αλλά να χαίρεσαι! Ναι, να χαίρεσαι διότι έχεις να δανειστείς από κάποιον! Σπάνιο ενδεχόμενο θα μου πεις, αλλά εσένα σου συμβαίνει, και γι’αυτό θα πρέπει να είσαι ευτυχής!» «Kαι πώς θα το πω ρε Λία;», πάλι αντιδραστικός αυτός, «πατέρα, χαίρομαι που με μεγάλωσες και με έκανες κοτζάμ άντρα, τώρα για να ανταποδώσεις την ευτυχία που σου έδωσα….πλέρωνε;»

    «Ναι, κάπως έτσι το σκεφτόμουν», απαντάω η κυνική νυφίτσα εγώ. Εκτός κι αν θέλεις να ακολουθήσεις τον έτερο αποτελεσματικότατο, ανυπέρβλητα γλυψιματικό δρόμο της γαλιφιάς και οπότε να πέσεις στα πόδια του, να κλαφτείς και να πεις με βουρκωμένα μάτια: «Δάνεισον Men, Πάταξον Δε…»